Globalisering?

Een week of wat geleden kon u in de krant een artikel lezen met als titel: “Sluiting luchtruim bewees dat luchthavens vervuilend zijn”. Euhm… tja. Blijkbaar zijn veel mensen nogal kort van memorie. Maar geen nood, ik fris uw geheugen even op. Op 11 september 2001 gebeurde er iets wat de wereld schokte, namelijk de aanslagen in de U.S. of A door een bende halve gare moslimextremisten. Op deze datum boorden zich twee vliegtuigen in de Twin Towers van het World Trade Center in New York City en een ander vliegtuig in het Pentagon bij Washington. Een vierde vliegtuig stortte neer in de buurt van Shanksville in Pennsylvania.

Deze aanslagen hadden vele gevolgen, gevolgen die nog steeds zichtbaar zijn. Eén van die gevolgen was dat het luchtverkeer in en naar de Verenigde Staten dagenlang compleet stil lag. Het gevolg daarvan was een heldere hemel, over grote delen van het land. Zo helder was die hemel de laatste 20 – 30 jaar niet meer geweest in de States. Hoeveel meer bewijs moet een mens hebben hé?

Enfin, ik citeer hier even het artikel, kwestie van de bevindingen nog eens in de verf te zetten.

Dat vliegtuigen niet goed zijn voor het milieu wisten we al langer. Wetenschappers hebben van de sluiting van het luchtruim vorige week gebruik gemaakt om te bewijzen hoe vervuilend luchthavens op zich wel zijn, meldt The Independent.
De uitbarsting van een IJslandse vulkaan veroorzaakte vorige week een enorme chaos in Europese luchthavens. Heel wat landen sloten uit vrees voor de aswolk hun luchtruim. Volgens wetenschappers zakte de uitstoot van vervuilende stoffen op de eerste drie dagen van de sluiting van Heathrow (Londen) tot ongeveer het nulpunt.

In combinatie met zonlicht kunnen de stoffen rond luchthavens nog vervuilender worden. Dat verklaart bijvoorbeeld de smog die altijd rond Los Angeles hangt. “We waren ervan overtuigd dat luchthavens een enorme impact hebben, maar dat konden we nog nooit bewijzen”, zegt Dr. Ben Barratt van het Londense King’s College. De aswolk was daarom een unieke gelegenheid voor de onderzoekers.

Vervuiling rond luchthavens wordt vooral veroorzaakt door het opstijgen en landen van vliegtuigen. Tijdens de periode zonder vluchten waren de schadelijke stoffen dan ook volledig verdwenen.

Moet er nog zand zijn? Wel, voor de doorsnee Amerikaan blijkbaar wel.

Amerikanen steeds negatiever over milieubeweging De Amerikaanse burger heeft een steeds negatiever beeld van de milieubeweging, en die verandering heeft alles te maken met het veranderende standpunt van de Republikeinse Partij. Dat blijkt uit een studie van onderzoeksbureau Gallup.
Het percentage van de bevolking dat positief staat tegenover de milieubeweging, is gedaald van 71 naar 61 procent, terwijl het percentage dat neutraal of negatief staat tegenover de beweging is gestegen van 28 naar 38 procent. Opvallend is wel dat de beweging zelf gegroeid is: 19 procent van de Amerikanen zegt actief lid te zijn van de milieubeweging, tegenover 16 procent in 2000.

Klimaatverandering
Gallup vermoedt dat het milieu de laatste jaren minder aandacht kreeg door de economische malaise en het Amerikaanse debat rond de gezondheidszorg. Maar analisten denken dat ook de focus op de strijd tegen de klimaatverandering een van de verklaringen kan zijn.

Het was makkelijker om mensen te overtuigen met beelden van smog boven de stad of de teloorgang van de regenwouden, dan van een complex probleem als de klimaatverandering. Dat is moeilijker in beeld te brengen en lijkt geen onmiddellijke bedreiging te vormen voor de doorsnee Amerikaan.

Conservatieven
Om iets aan die klimaatverandering te doen, moet de bevolking bovendien de Amerikaanse manier van leven in vraag stellen, zoals grote wagens, massaal energieverbruik en vleesconsumptie. Dat ligt moeilijk bij het conservatieve kamp, en daar komt nog bij dat de top van de Republikeinse Partij de strijd tegen de klimaatverandering ziet als een bedreiging voor de individuele vrijheid en emissiehandel ziet als een energiebelasting.

De verschillen zijn dan ook veel groter bij de Republikeinse kiezers. Het aantal Republikeinen dat van mening is dat de milieubeweging meer goeds dan kwaads gerealiseerd heeft, daalde van 70 naar 49 procent, terwijl dat bij de Democraten van 80 naar 75 procent daalde.

Nu zegt u misschien wel dat ik een paar dingen op één hoop gooi, namelijk de klimaatverandering en de voor iedereen zichtbare pollutie door vliegtuigen. Vooral zichtbaar als ze er opeens niet meer is om één of andere reden. Uiteraard is dat niet het geval, de twee hangen zonder meer samen. En één van de geliefde “argumenten” van de zogenaamde klimaatsceptici is precies dat de mens onmogelijk zoveel invloed kan hebben op het milieu (ik ga daar wat dieper op in in een ander artikel op deze site). Wel, hou alle vliegtuigen aan de grond voor slechts een paar dagen, en je kunt met eigen ogen de invloed vaststellen. Niet dat ik me de illusie maak dat zoiets indruk zal maken op de die hards. 🙂

En heel dat verhaal brengt me op de titel van dit schrijfsel: globalisering. Met een vraagteken erbij. Wat mij betreft een erg groot vraagteken. Volgens sommigen kunnen we niet terug, en is de globalisering een feit. Wel, ik betwist dat. Volgens mij kunnen we wel degelijk terug, en is de globalisering een heel grote kost. Alleen, men ziet het niet, of men wil het niet zien.

Oh ja, heel wat producten zijn stukken goedkoper als ze gemaakt worden in lageloonlanden. De kost van de miserie voor die mensen wordt weliswaar niet doorgerekend. Uitbuiting en kinderarbeid, zeg het u iets? De kost aan het milieu wegens geen milieunormen ginderachter staat ook al niet op het prijskaartje (de jongeren kennen het misschien niet, en de ouderen zijn het misschien vergeten, maar de giframp in Bhopal van 1984 is een uitstekend voorbeeld). En kost aan het milieu is ook miserie voor de mensen ginder, nog veel meer dan hier (waterzuivering is daar niet zo gekend, bijvoorbeeld). En dan hebben we het nog niet over de transportkosten. Jaja, ’t is nog altijd goedkoper om het ginder te laten maken en het dan naar hier te brengen. Maar dat is ook alleen maar omdat de milieukosten niet meegerekend worden.

Eens te meer staan kortzichtig winstbejag en natuurbescherming diametraal tegenover elkaar. De oplossing is natuurlijk eenvoudig. Breng alle kosten in rekening. De staat zou dat kunnen doen via taxen, maar dat gaan een paar organisaties op hun achterste poten gaan staan omdat “de vrije handel” dan in gevaar komt. Een lichtpuntje in de ganse zaak is natuurlijk dat de meeste lageloonlanden dat niet blijven. Langzaam maar zeker gaat ook daar de levensstandaard naar omhoog, en worden de mensen mondiger. Maar dat is een proces dat veel te traag gaat, natuurlijk.

Om de gevolgen van die “vrije markt” en gobalisatie even te duiden kan ik volgend artikel over China en elektronisch afval even aanhalen. India en een aantal Afrikaanse landen kampen overigens met hetzelfde probleem. Het is uiteraard slechts één van de duizenden voorbeelden…

In de Chinese stad Guiyu leven meer dan 5.000 bedrijfjes van wat veel mensen als waardeloze rommel beschouwen. De kleine ondernemingen vernietigen en verhitten afgedankte computers en tv’s om kostbare materialen te recupereren. Wat op het eerste gezicht slimme recyclage blijkt te zijn, is echter nefast voor de gezondheid van de plaatselijke bevolking.
Nergens ter wereld hangen meer dioxines in de lucht dan in de Zuid-Chinese stad Guiyi, een gevolg van de bedrijvigheid rond computerafval. En er is nog niet meteen hoop op beterschap: pas in 2011 wordt een strengere wet van kracht die de gezondheid van arbeiders en omwonenden beter moet beschermen.

Gasbranders en chemische stoffen
De plaatselijke overheid schat dat in Guiyu elk jaar 1,7 miljoen ton afgedankte computers, tv-toestellen, mobieltjes en andere elektronische toestellen wordt verwerkt. Arbeiders die vanuit alle uithoeken van China naar Guiyi zijn getrokken, halen de toestellen uit elkaar en gaan de onderdelen te lijf met gasbranders en chemische stoffen om er goud, platina en andere waardevolle metalen uit te halen.

Recordvervuiling
Drie jaar geleden stelde de Chinese Academie van Wetenschappen vast dat de omgeving van Guiyu extreem vervuild is. De Lianjiang, de rivier die door Guiyu voert, is de zwaarst vervuilde waterloop in de hele provincie Guangdong. Zowel in het water als in het slib in de rivier zitten hoge concentraties nikkel, cadmium, lood, kwik en arsenicum.

De arbeiders, die vaak nog geen euro per uur verdienen, ademen tien uur per dag dampen in van smeulend plastic en van de chemische stoffen die ze gebruiken om verschillende kostbare metalen te isoleren.

Loze voornemens
De voorbije jaren kwamen er halfslachtige maatregelen om de problemen in te dammen. In 2006 al maakte het stadsbestuur van Guiyu plannen bekend om de verwerking op een hoogtechnologische en groene leest te schoeien.

Maar die voornemens hebben blijkbaar nog niet veel uitgehaald. Recente studies van de faculteit Geneeskunde van de Universiteit van Shantou tonen aan dat er zich in 2008 nog gevaarlijke concentraties lood, cadmium en PBDE’s – giftige ingrediënten van vlamvertragers – in het bloed van arbeiderskinderen uit Guiyu bevonden. Er komen ook meer gevallen van kanker en hersenverlamming voor.

Ondernemers: “Geen probleem”
Het onderzoek wordt bemoeilijkt door het feit dat zieke arbeiders meestal weer naar hun geboortestreek vertrekken en dus moeilijk op te sporen zijn. Veel eigenaars van verwerkingbedrijfjes laten niet toe dat er bij hun arbeiders bloedstalen worden genomen.

Voor de ondernemers die profijt halen uit de afvalverwerking, is er geen vuiltje aan de lucht. “Ik werk hier al tien jaar, en ben nooit ziek geworden”, zegt Lin Banghong, bestuurder van een plaatselijk ziekenhuis die ook voor een bedrijf werkt dat elektronisch afval aanvoert en de recyclageproducten verkoopt.

Zoals de meeste bestuurders van het ziekenhuis leeft Lin in Shantou, een nabijgelegen stad. Het ziekenhuis draagt de naam van een magnaat die groot werd met elektronisch afval. Van hem komt het geld waarmee de medische instelling werd opgezet. Het ziekenhuis werkt niet meer mee met het afnemen van bloedstalen omdat dat “te veel werk met zich meebrengt.”

China produceert volgens de VN zelf ongeveer 2,3 miljoen ton elektronisch afval per jaar. Maar 90 procent van het afval dat in Guiyu wordt verwerkt, komt uit het buitenland, schat Jim Puckett van het Basel Action Network, een actiegroep die zich verzet tegen het transport van giftig afval.

Een andere oplossing is natuurlijk meer lokaal gaan produceren, en meer lokaal gaan kopen. Dat kan voor heel wat producten prima gedaan worden. En wat de kosten betreft, veel kan opgevangen worden door een doorgedreven automatisatie. Voor ik hier de vakbondsmensen op mijn nek krijg, geef ik even mee dat zelfs met doorgedreven automatisatie lokale productie voor meer werkgelegendheid zou zorgen. Dat werk is nu toch al lang niet meer hier, het zit al elders. Het zou overigens niet alleen werk bezorgen aan lager geschoolden, maar ook aan hoger geschoolden. Immers, machines moeten niet alleen ontworpen en gemaakt worden, ze moeten ook onderhouden en af en toe gerepareerd worden. Daarnaast zijn ze altijd vatbaar voor verbetering, dus is er ook wel wat te beleven op vlak van doorgedreven R&D (research & development) en spitstechnologie. We pochen zo graag met onze “kenniseconomie” in Europa. Wordt het niet eens tijd dat we er ook iets mee aanvangen, met die kennis? Een loze kreet overigens, ook buiten Europa hebben de mensen hersenen ter beschikking, maar dat terzijde. 🙂

Nu ja, er zijn zoveel dingen die zouden kunnen gedaan worden om het milieu te ontlasten. Als we tenminste rationele wezens zouden zijn. Dat we dat echter niet zijn, bewijzen we dagelijks. U hoeft maar het nieuws te bekijken als u deze stelling in twijfel trekt.

Teleconferencing is ook zoiets. Waarom moeten zoveel mensen de wereld rondvliegen? Nergens voor nodig met de moderne technologie. Maar toch doen ze het. Natuurlijk, een reisje naar een exotische bestemming op kosten van de firma is mooi meegenomen. Over de snoepreisjes van politici gaan we ’t al helemaal niet hebben.

Om te illustreren hoe absurd het kan worden: ik las een paar jaar geleden dat tonnen aardappelen van het Verenigd Koninkrijk naar Duitsland verscheept werden. Tot daartoe niks aan de hand. Maar praktisch eenzelfde hoeveelheid aardappelen ging van Duitsland naar het Verenigd koninkrijk. Het zou me niet eens verbazen als daar engelse patatten tussenzaten die na een bezoekje aan het vasteland terug naar de thuisbasis verscheept werden. Enig idee hoeveel olie er verstookt is om die patatten te transporteren? Hoeveel CO2 daarvoor alleen de lucht in geblazen is? Nou vraag ik u, was het niet beter (en goedkoper) geweest voor zowel de Britten als de Duitsers, en zeker voor het milieu, als ze hun eigen patatten opgegeten hadden? By Jove!

Over Dr. D. U. Iveltje

Een ingenieur met brede interesse en behoorlijk wat ervaring. Mijn interesses behelzen onder meer wiskunde, fysica, creativiteit, geheugen, astronomie, talen, bier, wijn, onmogelijke figuren, architectuur, AI, multimedia, beeldbewerking, natuur, earthships & cob, ...
Dit bericht werd geplaatst in energie, milieu, oplossingen en getagged met , , , , , , , , , , , , , , , , , . Maak dit favoriet permalink.

Een reactie op Globalisering?

Geef een reactie

Vul je gegevens in of klik op een icoon om in te loggen.

WordPress.com logo

Je reageert onder je WordPress.com account. Log uit /  Bijwerken )

Google photo

Je reageert onder je Google account. Log uit /  Bijwerken )

Twitter-afbeelding

Je reageert onder je Twitter account. Log uit /  Bijwerken )

Facebook foto

Je reageert onder je Facebook account. Log uit /  Bijwerken )

Verbinden met %s

Deze site gebruikt Akismet om spam te bestrijden. Ontdek hoe de data van je reactie verwerkt wordt.